ნაკრძალში დოვლატოვთან ერთად

იცნობთ სერგეი დოვლატოვს? თუ არა, ძალიან ბევრს კარგავთ. არა, ამას იმიტომ არ ვამბობ, რომ ის ჩემს მცირერიცხოვან ფავორიტთა შორისაა. უბრალოდ მგონია, რომ დღეს, როდესაც მაინცდამაინც ბედნიერი ცხოვრება არ გვაქვს (ალბათ მიმიხვდით, რას ვგულისხმობ), სახალისო საკითხავი ძალიან გვჭირდება… მერა რა, თუ შეიძლება კარგ განწყობაზე არ ვართ. სწორედ ამიტომ უნდა გავიცნოთ უფრო ახლოს დოვლატოვი – კაცი, რომელიც ჩვენზე უარეს დროში ცხოვრობდა (ბოროტების იმპერიაში), მაგრამ მაინც ახერხებდა სიცილს. More

ფერადი ცუკურუ ტაძაკი

ლიტერატურის მოყვარულები ალბათ ჰარუკი მურაკამის კარგად იცნობთ (აწ უკვე რამდენიმე წელია მის შესაძლო “განობელებასაც” კი იუწყებიან) და მის ახალ წიგნებსაც ელოდებით. მიუხედავად იმისა, რომ ჰარუკი-სანი ჩემს მცირერიცხოვან ფავორიტთა შორის არ არის, მეც დიდი ინტერესით ვაკვირდები მის შემოქმედებას – რა თქმა უნდა, ზოგი წიგნი მეტად მომწონს, ზოგი – ნაკლებად (ჩემი გემოვნების შესაბამისად). ასეთივე შემთხვევა გახლდათ “უფერული ცუკურუ ტაძაკი და მისი პილიგრიმობის წლები”… თუმცა ამჯერად მოსალოდნელზე უფრო დიდი სიამოვნება მივიღე… More

მთის კვნესა

იასუნარი კავაბატა განსაკუთრებული მწერალია, განსაკუთრებულად “იაპონური” მწერალი. დღეს, როდესაც იაპონია ყველაზე თანამედროვე ქვეყანაა და მთელი მსოფლიო მათი ტექნიკით სარგებლობითა და ჰარუკი მურაკამის წიგნების კითხვითაა დაკავებული, თითქოს კავაბატას სტილი მოძველებული უნდა იყოს, თუმცა ეს ასე არ არის. განა შეიძლება, რომ ჰოკუმ სილამაზე დაკარგოს? ზუსტად ასევეა იასუნარის პროზაც. მიუხედავად იმისა, რომ “მთის კვნესაში” (სხვაგანაც) ის ჩვენს დროზე მოგვითხრობს, წიგნის ფურცლებიდან მაინც ნამდვილი ძველი იაპონია მოსჩანს – თავისი ბუნებით (არ შეგეშინდეთ – კავაბატა გრძელ ბუნების აღწერებს არ გვთავაზობს, თუმცა კითხვის პროცესში თითქოს საკუთარი თვალით ხედავთ აყვავებულ ხეებს), სიმშვიდით, რთული ურთიერთობებითა და ფიქრებით. More

მეზღვაური, რომელიც ზღვამ გადაიყვარა

ვასიკო კეჟერაძეს თუ დავესესხებით, წიგნებს მხოლოდ დროის გასაყვანად არ ვკითხულობთ. ლიტერატურა ისეთი რამაა, რასაც ბევრი ფიქრი სჭირდება – თუნდაც მგზავრობისას ან მაშინ, როდესაც მაღაზიაში თქვენს რიგს ელოდებით. თუ ამ თითქოსდა უაზრო დროს “მოგზაურობას” დაუთმობთ, არასდროს მოგწყინდებათ… აბა თავად განსაჯეთ – შეიძლება არ იცოდე რა ქნა, თუ მანამდე მეგზურად იუკიო მიშიმა აირჩიე? რა თქმა უნდა, არა. “მეზღვაური, რომელიც ზღვამ გადაიყვარა” ისეთ სამყაროში გადაგიყვანთ, რომელსაც დიდხანს ვერ დააღწევთ თავს… More

სელიმ-ფაშას პროცესი

წინათ თურმე სასამართლო პროცესები მხოლოდ სპეციალურ დაწესებულებებში არ იმართებოდა. ამისთვის კლუბებსა და თეატრებსაც იყენებდნენ (ზოგჯერ სახლებსაც) და თითქოს სრულიად შეუფერებელ ადგილებში ასამართლებდნენ ლიტერატურულ პერსონაჟებსა და ისტორიულ პირებს… დათო ტურაშვილმაც ასეთი პროცესი მოაწყო და სასამართლოს წინაშე წარსდგა სელიმ-ფაშა. More

ძალა უძალოთა

“აჩრდილი დაძრწის აღმოსავლეთ ევროპაში, აჩრდილი იმისა, რასაც დასავლეთში ,”დისიდენტობას” ეძახიან.” – ვაცლავ ჰაველი

ვაცლავ ჰაველს ალბათ კარგად იცნობთ. ჩვენთვის, როგორც სოვიეტიზმის მსხვერპლთათვის, ის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი პიროვნებაა, რადგან სწორედ მისი ძალისხმევით შეიქმნა თანამედროვე ჩეხეთი (რომელიც მსგავს მდგომარეობაში მყოფი ქვეყნებისთვის მისაბაძი უნდა იყოს როგორც თავისუფლების ხარისხით, ისე მიღწეული წარმატებებით)… ამიტომაცაა ასე საინტერესო მისი პატარა ესსე “ძალა უძალოთა”. აქ ბატონი ვაცლავი დეტალურად არ განიხილავს დისიდენტური მოძრაობის ისტორიას (წიგნის სიმცირიდან გამომდინარე, ეს შეუძლებელიცაა), თუმცა ძალიან კარგ აქცენტებს გვთავაზობს. ის ნათლად გვიჩვენებს, თუ როგორია “პოსტ-ტოტალიტარიზმი” (თავისი “თავისუფალი სიტყვით”, “თავისუფალი არჩევანითა” და “ძმური დახმარებით”), მისი თამაშის მონაწილეები (რომლებიც უსიტყვო მორჩილებით ამართლებენ თამაშს და მოთამაშეებად იქცევიან), ოპოზიციონერები და დისიდენტები – ადამიანები, რომლებსაც თითქოს ძალა არ აქვთ, თუმცა მაინც ახერხებენ ბრძოლას… ისინი იბრძვიან სიტყვით და არ ილტვიან ძალაუფლებისკენ (სოლჟენიცინიც ხომ მხოლოდ წერდა… მას არაფერი აკავშირებდა პოლიტიკასთან…), იბრძვიან კალმით, შიმშილობით, მაგრამ არა ძალით… იბრძვიან და, როგორც წესი, იმარჯვებენ, რადგან მათი საქმე წმინდაა… პრობლემები კი მერე იწყება – ძალა უძალოთა ამარცხებს “ცხოვრებას სიცრუეში”, მაგრამ ხშირად ყველაფერი ისე მთავრდება, როგორც ეს ჩვენთან მოხდა (დისიდენტები – ნამდვილი პატრიოტები – სახელმწიფოს მართვას ვერ გაუმკლავდნენ, ხალხმა კი მათი დახმარება არ ისურვა)… უფრო იშივიათად გამარჯვებული პოლიტიკაშიც ლიდერი აღმოჩნდება – როგორც ვაცლავ ჰაველი. შედეგად კი ვიღებთ ჩეხეთს – ქვეყანას, რომელმაც პრაღის გაზაფხულის შემდეგ სრულ თავისუფლებას მიაღწია. More

წერილები ჩეხეთიდან

შანტალი და ჟან-მარკი საფრანგეთში ცხოვრობენ… შანტალი და ჟან-მარკი ბედნიერები არიან… ან იქნებ არ არიან? ბედნიერება ხომ ძალიან ზოგადი ცნებაა და მის არსებობას ზოგჯერ მხოლოდ მაშინ ვხვდებით, როდესაც საფრთხე დაემუქრება… მაგალითად, მესამე ადამიანი გამოჩნდება, თუნდაც მხოლოდ უცნობი თაყვანისმცემლის სახით, რომელიც წერილებს სწერს თავისი ოცნების ობიექტს და ამ გზით აიძულებს, რომ გაიხსენოს წარსული, გააანალიზოს აწმყო და მომავალი… სწორედ ასეთ დროს ვხვდებით, რომgetimage-jsp დიდი ხანია იდენტობა დავკარგეთ და ორმაგი ცხოვრება დავიწყეთ ჩვენც და ჩვენმა საყვარელმა ადამიანმაც… დიდი ხანია წაგვეშალა ზღვარი სიზმარსა და ცხადს შორის… დიდი ხანია დავივიწყეთ, რომ მილან კუნდერა ჯადოქარია – სასწაულმოქმედი, რომელიც ერთნაირი ოსტატობით წერს პრაღის გაზაფხულზე, ჩეხებსა და ფრანგებზე…

P.S. სამწუხაროდ, ეს წიგნი ქართულად არ გვაქვს, თუმცა დაინტერესების შემთხვევაში მილან კუნდერას რამდენიმე ნაწარმოების თარგმანს მარტივად მოიძიებთ.

კაფკას წერილი მამას

მამებისა და შვილების ურთიერთობაზე უამრავი წიგნი დაწერილა (ტურგენევმა სათაურიც კი ასეთი შეურჩია თავის წიგნს), თუმცა ფრანც კაფკას “წერილი მამას” განსაკუთრებულია. ამის მიზეზი ერთი რამ გახლავთ – ეს არ არის მწერლის მიერ შექმნილი ამბავი რეალურად არსებულ თემაზე. ეს ნამდვილი წერილია! More

ჩეხური ნოველა

sknflgdis63mssbok-pr-01ჩეხურ ლიტერატურას ხშირად ვკითხულობთ და ხშირად ვსაუბრობთ მასზე. ეს უფრო მეტად იმის დამსახურებაა, რომ ბოლო წლებში აქტიურად ითარგმნება მილან კუნდერასა და ბოჰუმილ ჰრაბალის წიგნები. პრაღის “ხათრით” ფრანც კაფკაც შეგვიძლია ამავე კატეგორიას მივაკუთვნოთ. მართალია, გერმანულად წერდა და ეთნიკურად ებრაელი გახლდათ, თუმცა ჩეხები მაინც “თავისიანად” მიიჩნევენ… აი, იაროსლავ ჰაშეკი და კარელ ჩაპეკი კი ჩვენში ნაკლებად ცნობილები არიან. მეც წლებია მათ გვერდს ვუვლი, რადგან მოთხრობების მოყვარული არ ვარ, თუმცა, როგორც აღმოჩნდა, ჩეხური ნოველების წაკითხვა ნამდვილად ღირდა. More

ჰანტას მეტისმეტად ხმაურიანი მარტოობა

15036584_1160351794049419_1742964014996544075_nიცნობთ ბოჰუმილ ჰრაბალს? თუ პასუხი დადებითია, მაშინ ალბათ “ვემსახურებოდი ინგლისის მეფეს” გექნებათ წაკითხული. პირველი ქართული თარგმანის შემდეგ (რომელიც 310 გვერდისგან შედგებოდა) შეიძლება ჰანტას ცხოვრების ამბავი ძალიან მოკლედ მიიჩნიოთ, თუმცა როგორც კი წაიკითხავთ, იგრძნობთ, რომ მართლაც მთელმა ცხოვრებამ გაიარა თქვენს თვალწინ. ჰანტამ ხომ 35 წელი გაატარა სარდაფში და მაკულატურის წნეხის გვერდით გატარებულმა დრომ ერთი წამივით გაირბინა… გაიელვეს განადგურებისთვის განწირულმა და ჰანტას მიერ გადარჩენილმა წიგნებმა, ქალებმა, საკუთარ ეზოში რკინიგზის მომწყობმა ბიძამ, დედამ, თაგვებმა, მუშებმა, სხვადასხვაგვარი ოკუპაციის წლებმა… ჰანტა ისევ მეტისმეტად ხმაურიან მარტოობაში ცხოვრობდა და არც კი იცოდა, რომ თითქოს უცვლელი ჩვეულებაც შეიძლება შეიცვალოს… ასეთია ცხოვრება – 35 წელი უცებ გადის და თან მიაქვს ყველაფერი… ყველაფერი, მარტოობის გარდა… More

Previous Older Entries