ტედ ჩანის სამყარო

ტედ ჩანი რთული კაცია… ძალიან რთული… ეს იმიტომ, რომ მის მოთხრობებში წინა პლანზე სამეცნიერო ფანტასტიკაა, სიუჟეტი და პერსონაჟები კი მხოლოდ მეორეზე (როგორც წესი, ამ ჟანრის წიგნებში ეს პირიქით არის ხოლმე – ოსტატურად შექმნილი გმირები და საინტერესოდ აწყობილი შინაარსი გვაინტერესებს მეცნიერებით)… მაგრამ სურვილის შემთხვევაში მაინც “გამოყოფთ” იმას, რაც მთავარია… თქვენთვის მთავარი… აი ჩემთვის მთავარი სუიციდისკენ მიდრეკილი მათემატიკოსია და არა მათემატიკა; კიდევ ის კაცი, ბაბილონის გოდოლის შენებისას სამყაროს არსს რომ ჩასწვდა და არა თავად შენება; ყველაზე მთავარი კი ის ლინგვისტია, “უცნაურ სტუმრებთან” საკონტაქტოდ რომ მიიწვიეს, ის კი მხოლოდ მათ ენას კი არა, საკუთარ მომავალსაც ჩასწვდა… სწორედ ესაა ჩემთვის ყველაზე საინტერესო – რამდენად შეიძლება ერთდროულად არსებობდეს თავისუფალი ნება და ბედისწერა და შესაბამისად რისი გაკეთება შეიძლება, თუ მომავალი წინასწარ იცი? More

Advertisements

ფაუსტი დისკოს სამყაროდან

ოდესმე გინატრიათ, რომ თქვენი სურვილები (სამი მაინც) ასრულდეს? ალბათ დიახ, მაგრამ სავარაუდოდ არ დაფიქრებულხართ, რა შეიძლება მოჰყვეს ამას… აი, მაგალითად, ცამეტი წლის ერიკმა “წარმატებულად” გამოიძახა დემონი და სამი სურვილის ასრულებაც სთხოვა, მაგრამ ერთი სუუულ პატარა დეტალი ვერ გაითვალისწინა – ნამდვილი რქებიანი დემონის ნაცვლად ხელში რინსვინდი შერჩა! დიახ, დიახ, ჩვენი ძველი ნაცნობი ჯადოქარი (თუ შეიძლება ასე ეწოდოს)… მისი წარსული თუ გახსოვთ, ფრიად ჭკუის სასწავლებელი იქნება ეს თქვენთვის. სანამ სურვილების ასრულებას ინატრებთ, ათასჯერ დაფიქრდებით და გაიხსენებთ, როგორ მოხვდა ანკ-მორპორკელი ფაუსტი სამყაროს მბრძანებლის რანგში ჯუნგლებში, როგორ შეხვდა სამყაროს ულამაზეს ქალს ტროას ომის დროს და როგორ ჰპოვა უკვდავება ჯოჯოხეთში… არც ის დაგავიწყდებათ, რომ ღმერთი შეიძლება ფრიად სიმპათიური მოხუცი იყოს და ბუტერბროდში მაიონეზის დამატება დაავიწყდეს, მთავარი დემონი შეიძლება თანამდებობიდან გადააყენონ, რადგან მისი აღმოჩენა იმის შესახებ, რომ სული ტკივილს ვერ განიცდის და მის დასასჯელად მოწყენილობის “მეთოდის შემოტანა” აჯობებს, საეჭვოდ მიიჩნიონ… და არც ის, რომ თუ ოდესმე შემთხვევით უკვდავების წყალს გადააწყდებით, აჯობებს, თუ ყოველი შემთხვევისთვის აადუღებთ… ვაი და შიგნით რაიმე ისეთი ბაქტერია აღმოჩნდეს, რომელიც თქვენს უკვდავებას საგრძნობლად “შეამოკლებს”… დაფიქრდით მაინც… აკი რინსვინდი სწორედ სიფრთხილემ მოიყვანა აქამდე… უფრო ზუსტად კი, “ფეხების ხელში დაჭერამ”… More

ახალი წელი ანკ-მორპორკში

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება ანკ-მორპორკში! ცხრა საათია და ყველაფერი მშვიდადაა! არა, არა, ასე ხმამაღლა ნუ იტყვით. შეიძლება ვინმემ გაიგოს, ეს კი დიდად სახარბიელო ამბავი არ იქნება. აკი ამ ქალაქის მცველების “იდეალური” მუშაობის საიდუმლო სწორედ იმაშია, რომ საეჭვო ქუჩებზე არ დადიან, აყალმაყალს გვერდს უვლიან და ნელა დადიან, რომ შემთხვევით დამნაშავეებს არ დაეწიონ. უფრო სწორად, ასე იყო, სანამ მათ რიგებში კანონების უბადლო მცოდნე ყმაწვილი სტაფილო (სახელი თავად ვთარგმნე, ამიტომ მომიტევეთ უზუსტობისთვის ან “ზედმეტი სიზუსტისთვის”;)) გამოჩნდებოდა, ქალაქის თავზე კი – წარსულიდან “შემოფრენილი” დრაკონი… აქ აირია ყველაფერი – ზუსტად ისე, როგორც დისკოს სამყაროში ხდება ხოლმე… აი იმ სამყაროში, დაუვიწყარ თავგადასავალს და ბევრ სიცილს რომ გპირდებათ… More

აბერკრომბის პირველი კანონი

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება ჯო აბერკრომბის სამყაროში! ზოგი მას ჯორჯ მარტინს ამსგავსებს, ზოგი – ტოლკინს, მაგრამ მერწმუნეთ, ეს განუმეორებელი სამყაროა და თუ მის კარს შეაღებთ, დაუვიწყარი თავგადასავლისთვის უნდა მოემზადოთ. აბა, თავად განსაჯეთ, როგორი საზოგადოებაა – ჩრდილოელი მეომარი ლოგენ ცხრათითა ზედმეტსახელად “ცხრა სიკვდილი” (ეს სახელი ალბათ უკვე ბევრზე მეტყველებს); წამების მსხვერპლი მიმზიდველი ახალგაზრდა მოფარიკავე და მებრძოლი, ახლა კი თავად ინვალიდ ინკვიზიტორად ქცეული გლოკტა; თავმომწონე ოფიცერი ჯეზალი, რომელიც მთელს დღეებს ბანქოს თამაშსა და ტურნირისთვის მზადებაში ატარებს; შურისძიების წყურვილით შეპყრობილი გაქცეული მონა ქალი ფერო; მამაცი ოფიცერი კოლემი, რომელიც დაწინაურებაზე ვერც კი ოცნებობს, რადგან “დაბალ ფენას” წარმოადგენს; ჯადოქართა შორის უპირველესი, თუმცა კი ფრიად საეჭვო ბაიაზი და სხვები… შეიძლება მათ გვერდით მოიწყინოთ? რა თქმა უნდა, არა. რა მოგაწყენთ, როდესაც ეს ადამიანები სხვადასხვა გზით იბრძვიან კავშირის მიწაზე გაჩაღებულ ომში, რომელიც ხან ღია სისხლისღვრაა, ხან კი “კულისებს მიღმა” გადაინაცვლებს… ჩვენც მივყვებით მათ აბერკრომბის მიწებზე და ვცდილობთ არ დავარღვიოთ პირველი კანონი – არ გადავლახოთ საზღვარი ორ სამყაროს შორის, მაგრამ გამოგვივა კი ეს? ჩვენ ხომ მკითხველები ვართ, ანუ – ცნობისმოყვარე მოგზაურები და ყველა ჭუჭრუტანაში უნდა შევიხედოთ… აუცილეებლად უნდა გავიგოთ, როგორ დასრულდება ბრძოლა მშვიდობისთვის… More

აგვისტოს უცნობი გმირები

“შეიძლება ისევ და ისევ იმიტომ იწყება ომები, რომ ადამიანს არ შეუძლია ბოლომდე იგრძნოს, როგორ იტანჯება სხვა”. – ერიხ მარია რემარკი – “დაბრუნება”

აგვისტოს ომი ისაა, რაც გვაერთიანებს… რაც ყველას ერთნაირად გვტკივა… ესაა ომი, რომელიც სხვადასხვა თაობის წარმომადგენლებმა ერთად ვნახეთ და ერთად გადავიტანეთ… მაგრამ არიან ადამიანები, რომლებმაც პირადად განიცადეს ყველაფერი. თუ ბევრი ჩვენგანისთვის ეს ომი დაუვიწყარი, თუმცა მაინც “შორეული” ტკივილია, მათთვის ამ რამდენიმე დღეში მთელი ცხოვრება შეიცვალა… More

ბერგმანის სიზმრები

“ფილმი სიზმარივითაა. ფილმი მუსიკასავითაა. არც ერთი სხვა სახეობა ისე არ აღწევს სულის სიღრმეებში, როგორც კინოხელოვნება. მხედველობის ნერვის მცირედი გაღიზიანება, შოკის ეფექტი: ოცდაოთხი ამონათებული კადრი წამში, მათ შორის კი სიბნელეა, თუმცა მხედველობის ნერვი მის აღქმას ვერ ასწრებს.”

კინო თუ გიყვართ, შეუძლებელია ინგმარ ბერგმანს არ იცნობდეთ. მისი ფილმები ხომ ნამდვილი სიზმრებივითა… იმ სიზმრებივით, რომლებიც სულის სიღრმემდე აღწევს და არასდროს გვავიწყდება… სიზმარს ჰგავს მისი ავტობიოგრაფიაც… More

ადამიანები და სხვები

თუ ფენტეზი ჩემსავით გიყვართ, შეუძლებელია, რომ ნატო დავითაშვილს არ იცნობდეთ, მისი საოცარი სამყარო და ლილე იროელი არ გიყვარდეთ. და აი ახლა სულ სხვაგან ვართ – სამეცნიერო ფანტასტიკის სამყაროში, რომელშიც ადამიანები და სხვები ერთად ცხოვრობენ… More

ჩორანი ქვეყნად მოვლენის უსიამოვნებაზე

იცნობთ ემილ ჩორანს? თუ პასუხი უარყოფითია, ალბათ თავად მას არ ეწყინებოდა, რადგან არც მიილტვოდა ცნობადობისკენ. ის იყო რუმინული წარმოშობის ფილოსოფოსი, რომელმაც ცხოვრების უდიდესი ნაწილი საფრანგეთში გაატარა და რომელმაც უარი განაცხადა დამსახურებულ პრემიებზე. რატომ? იმიტომ, რომ ის არ უყურებდა ცხოვრებას ისე, როგორც ჩვენ. ამაში თავადაც დარწმუნდებით, თუ მის აფორიზმების კრებულს “ქვეყნად მოვლენის უსიამოვნებაზე” გადაშლით. მასში დაინახავთ ემილ ჩორანის ხედვას – იმედგაცრუებას ევროპული (უფრო ზუსტად დასავლური) ცივილიზაციის მიმართ, სკეპტიკურ განწყობას მომავლისადმი, პროგრესისადმი უნდობლობას, ისტორიული ილუზიების ღრმა ანალიზს, შეუბრალებლობას საკუთარი თავისა და ზოგადად კაცობიობისადმი… ყველაფერ იმას, რაც ადვილი საკითხავი არაა (აკი თავად ავტორი ამბობს, რომ შეგვიძლია ნაწილ-ნაწილ, გამოტოვებით და დაბრუნებით ვიკითხოთ), თუმცა ძალიან საინტერესო და მნიშვნელოვანი კი არის… More

როცა ღმერთი სამსახურშია

მოთხრობებზე წერა რთულია, ძალიან რთული. როდესაც საქმე სულ რამდენიმე გვერდს ეხება, არ არის მარტივი, რომ თან შთაბეჭდილებები გადმოსცე და თან ზედმეტი არაფერი წამოგცდეს… არც მოთხრობების კითხვაა ადვილი – როდესაც მწერლის სამყაროში ბოლომდე ეფლობი, სწორედ მაშინ სრულდება საკითხავიც (აკი სტივენ კინგი ამბობს, მოთხრობა სიბნელეში უცნობის ნაჩქარევ კოცნას ჰგავსო) და ხშირად უკმარისობის გრძნობა გვრჩება… თუმცა ამას ვერ ვიტყვით დათო გორგილაძის შესანიშნავ (ასეთ ხმამაღალ შეფასებებს ვერიდები ხოლმე, მაგრამ როცა ობიექტურად ასეა, რა გინდა, რომ გააკეთო:)) კრებულზე… More

კახეთიდან ფრანკფურტამდე

ლიტერატურული კონკურსი “პენმარათონი”, რომელსაც 2002 წელს “დიოგენეს” ინიციატივით ჩაეყარა საფუძველი 2010 წლის შემდეგ აღარ გამართულა. თუმცა წელს მისი დაბრუნება მხოლოდ ამ პაუზის გამო არ ყოფილა მნიშვნელოვანი. არც იმიტომ, რომ ათმა ძალიან კარგმა მოთხრობამ იხილა მზის სინათლე და რამდენიმე კარგი ავტორიც გავიცანით. ჩემთვის “პენმარათონი-2018” სულ სხვა რამის გამო გახლდათ მნიშვნელოვანი და სწორედ ამაზე მინდა გესაუბროთ. More

Previous Older Entries