კეთილი ამბები ო’ჰენრისგან

ლიტერატურის მოყვარულები ალბათ კარგად იცნობთ ამ კეთილი სახის კაცს ამერიკიდან – ო’ჰენრის… თუმცა ის ყოველთვის ასეთი არ ყოფილა. 1862 წელს ჩრდილოეთ კაროლინაში დაბადებულმა უილიამ სიდნი პორტერმა ათასგვარი გაჭირვება გამოიარა – დედის გარეშე გაიზარდა, უამრავ საქმეს მოჰკიდა ხელი, ცოლი დაკარგა, მიმალვის მცდელობების მიუხედავად ფინანსური დანაშაულისთვის ციხეში აღმოჩნდა და 47 წლის ასაკში გარდაიცვალა… More

მხიარული ბიჭი ამერიკიდან

ტომ? პასუხი არ არის! ტომ? პასუხი არ არის! გაინტერესებთ რატომ? იმიტომ, რომ ეს ტომ სოიერია – მხაირული და საზრიანი ბიჭი ამერიკიდან! ბიჭი, რომელიც ზუზუნა კარლსონის და თავნება პეპის შემდეგ მესამე საყვარელი ლიტერატურული გმირი იყო, რომელიც გავიცანი… More

ცხოვრების გაკვეთილები თოლია ჯონათანისგან

ყველა წიგნს თავისი დროა აქვს… ეს არაერთხელ მითქვამს და ლიტერატურაზე საუბრისას უკვე ჩვეულ ფრაზადაც კი მექცა, თუმცა რეალობას ვერ გაექცევი. ეს უტყუარი ჭეშმარიტებაა და ახლაც ისეთი წიგნი მინდა გავიხსენო, რომელიც საჭირო დროს გამოჩნდა. More

ჰოლდენ კოლფილდის სამყარო

“წარმოვიდგენდი ხოლმე რო ათასობით ბავშვი თამაშობს ჭვავის ყანაში, ერთმანეთს დასდევენ და არც ერთი უფროსი ვინმე მათთან არაა, მარტო მე ვარ იქ და ყანის მიჯნაზე, ზედ კლდის პირას ვდგავარ. იქით კიდე უფსკრულია. მთელი ჩემი საქმეც ეგ არი-რომელიმე ბავშვი რო იქით გაიქცევა, უფსკრულისაკენ, დროზე უნდა ჩავავლო ხელი და არ გავუშვა. ეგაა მთელი ჩემი საქმე-დამჭერად ვმუშაობ ჭვავის ყანაში. აი ეგ მინდა რო ვიყო. ვაფრენ, ხო იცი.”

1951 წელს ჯერომ სელინჯერმა “კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში” (გნებავთ “თამაში ჭვავის ყანაში”) გამოსცა. მაშინ ის ვერც კი წარმოიდგენდა, რომ მისი წიგნი შეცვლიდა კონკრეტული ადამიანების ცხოვრებას (ზოგისთვის უარესობისკენ, თუმცა ალბათ უფრო მეტის – უკეთესობისკენ) და ზოგადად სამყაროს! დიახ, ეს ნამდვილად ასეა. ყოველგვარი გადაჭარბების გარეშე – ჰოლდენ კოლფილდმა შეცვალა სამყარო! More

მრისხანების მტევნები

მორიგი ახალი წიგნის გადაშლისას რას ელით? ალბათ ჩემსავით ახალ ემოციას, რომელიც ყოველ ჯერზე განსხვავებულია… ჯონ სტაინბეკის “მრისხანების მტევნების” ფურცლებიდან დაუვიწყარი ემოცია მოედინება – უსაზღვრო მრისხანება, უსამართლობა და იმედი… ოკლაჰომიდან “აღთქმულ მიწაზე” – კალიფორნიაში – გადაბარგებული ჯოუდების ამბავი გულგრილს ვერ დაგტოვებთ, რადგან სახლის დაკარგვის შემდეგ “ბედნიერების” გზაზე დამდგარი ოჯახის ისტორიაში ყალბი არაფერია. ჯონ სტაინბეკს ხომ საკუთარი თვალით უნახავს ყველაფერი – “დროებით” საცხოვრებელს შეფარებული ღატაკი ამერიკელები, რომლებსაც მონებივით ექცევიან, დაუნდობელი ჩინოვნიკები, ბიზნესმენები, პოლიციელები, სასულიერო პირები, შიმშილი, დამცირება, იმედების მსხვრევა და ამასთანავე დიდი იმედი… დიახ, იმედი ყოველთვის არსებობს. მაშინაც კი, როდესაც თითქოს ყველაფერი დამთავრდა. მერე რა, რომ მსოფლიოში არაფერი შეცვლილა… წიგნის გამოცემიდან 80 წლის შემდეგ მრისხანების მტევნები ისევ მწიფდება ჯოუდების მსგავსი ადამიანების სულში… იმედი მაინც არსებობს, სანამ არსებობენ დედა ჯოუდის მგსგავსი შეუდრეკელი ადამიანები, ტომ ჯოუდი და სხვები… ადამიანები, რომლებც ბოლო ლუკმას უნაწილებენ ერთმანეთს და ერთად იბრძვიან თუნდაც ბუნდოვანი, მაგრამ მაინც მომავლისთვის… More

თეთრი სპილოს მსგავსი მთები

თეთრი სპილო… რას გეუბნებათ ეს სიტყვათა შეთანხმება? ალბათ განსაკუთრებულს არაფერს, რადგან ქართულ ენაში ასეთი ფრაზეოლოგიზმი არ არსებობს. აი ინგლისურში კი ის ნიშნავს ძვირფას საჩუქარს, რომელიც მფლობელს მძიმე ტვირთად აწვება. ზუსტად ასეთ საჩუქარზე საუბრობენ ქალი და მამაკაცი ერნესტ ჰემინგუეის პატარა და ერთი შეხედვით ჩვეულებრივ, სიანმდვილეში კი ძალიან მნიშვნელოვან მოთხრობაში… საუბრობენ ბუნდოვნად და მხოლოდ მოგვიანებით ვხვდებით, რომ მოთხრობა გლობალურ პრობლემას ეხება და წყვილის დიალოგი რეალურად მთელს მსოფლიოს სწვდება… მსოფლიოს, რომელმაც განვითარებასთან ერთად ვერ გადაწყვიტა აბორტის საკითხი, ვერ შეჯერდა იმაზე, თუ რა არის ეს – სიცოცხლის მოსპობა, დედის ნებაყოფლობითი არჩევანი, რომ უარი თქვას ძვირფას საჩუქარზე და მძიმე ტვირთივით მოიშოროს ის, თუ მამის ფსიქოლოგიური ძალადობის შედეგი… პასუხს ვერც ერნესტი გვცემს, რადგან ის არ არსებობს, თუმცა აკეთებს მთავარს – კიდევ ერთხელ გვაფიქრებს ამაზე… More

ჩვეულებრივი კაცი

“დაწოლისას, დაძინებამდე არის ერთი, რაღაც პატარა, გარდამავალი წამი, როცა საკუთარი თავი ყველამ ვიცით.” გურამ დოჩანაშვილი.
ის ჩვეულებრივი კაცი იყო… იმდენად ჩვეულებრივი, რომ სახელიც კი არ ჰქონდა… ჩვეულებრივი ბავშვობით, მოზარდობით, ზრდასრულობით, სიბერით… მას ჰყავდა მშობლები, რომლებიც ძალიან უყვარდა და ამას ყველაზე უკეთ მათი სიკვდილის შემდეგ მიხვდა… ძმა, რომელიც მისთვის  ერთდროულად კერპიც იყო და შურის ობიექტიც… ცოლები, რომლებსაც ყოველ ნაბიჯზე ღალატობდა, თუმცა თავიდან ერთგული ქმრის ყოფაზე ოცნებობდა… შვილები, რომლებიც მიატოვა… და ქალიშვილი – ერთადერთი ადამიანი, რომელიც მართლა უყვარდა… და რა დარჩა საბოლოოდ? მხოლოდ ავადმყოფობა, სიბერე, ფიქრები სიკვდილზე… და მარტოობა… მარტოობა, რომელსაც ჩვეულებრივი ადამიანები ასე ხშირად ირჩევენ – საკუთარი ცხოვრების წესით, საქციელით, იმ გადაწყვეტილებებით, რომლებსაც იღებენ… ოდესმე ეს ყველას ცხოვრებაში დგება – გარდამავალი წამი, როდესაც საკუთარ სულში უნდა ჩავიხედოთ და სიმართლეს თვალი გავუსწოროთ… ყველა ჩვეულებრივი კაცის ცხოვრებაში…

უჩვეულო ბავშვების დაბრუნება

უჩვეულო ბავშვები დაბრუნდნენ! დიახ, დიახ, მართალი ხართ. მეც გამიკვირდა, რადგან მათი ამბები თავიდან ტრილოგიად იყო ჩაფიქრებული და თითქოს ბოროტი ძალაც დამარცხდა… თუმცა არა. თურმე წინ კიდევ მრავალი საინტერესო ისტორია გველის. სწორედ ამ მიზნით მისტერ რიგზმა ჩვენთვის კარგად ნაცნობი და საყვარელი ბავშვები თანამედროვე ამერიკაში “გადმოსხა” (არა, არ შეგეშინდეთ. მათი სწრაფი დაბერების პრობლემა მოხსნილია). უკვე ხვდებით, რა სახალისო ამბები დატრიალდა? არა, სრულად მაინც ვერ წარმოიდგენთ როგორ “დაბოდიალობენ” ჯეიკობი და უცნაური ბავშები ტანსაცმლის მაღაზიაში ჯინსების და მაისურების შესაძენად, როგორ სხედან ტელევიზორის წინ და არხიდან არხზე რთავენ, როგორ მიაქროლებენ ტრასაზე ჯეიკობის ბაბუის ძველ ავტომობილს… ამ წიგნის ხიბლი სწორედ ეს ეპიზოდები მგონია და არა უცნაურთა შორის წარმოქნილი კლანური დაპირისპირებები ან ძალაუფლებისთვის ბრძოლა და ახალი “წევრის” დახსნა გაურკვეველი საფრთხისგან… ვნახოთ რა იქნება შემდეგ (რენსომი ჩვეულ სტილს არ ღალატობს – ისევ შუა მოქმედებაში წყვეტს თხრობას)… ალბათ კიდევ უამრავი ძალიან მაგარი თავგადასავალი…

გამოღვიძება

21-ე საუკუნეში ხშირად ვსაუბრობთ აკრძალულ წიგნებზე.  იყო დრო, როდესაც მათზე ჩურჩულითაც კი არ ლაპარაკობდნენ, თუმცა ე.წ. სკანდალური წიგნები მაინც იწერებოდა, იწერება დღესაც… თუმცა აკრძალულ წიგნებში ძირითადად ისეთ ქვეყნებში დაწერილ ნაწარმოებებს ვგულისხმობთ, რომლებშიც თავისუფლების დაბალი ხარისხია… მაგრამ ეს არ არის სწორი. აკრძალული წიგნები არსებობდა ისეთ თავისუფალ ქვეყნებშიც, როგორებიცაა მაგალითად ბრიტანეთი და აშშ. More

სამყარო, რომელშიც წიგნებს წვავენ

იქ, სადაც წიგნებს წვავენ, მომავალში ადამიანებსაც დაწვავენ.” (ჰაინრიხ ჰაინე)

კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება რეი ბრედბერის სამყაროში! აქ კეთილდღეობა სუფევს – ადამიანები მუდამ სამსახურში მიიჩქარიან, უკან დაბრუნებულნი კი ინტერაქტიულ ტელევიზორებს მიუსხდებიან და გადაცემებს უყურებენ. გზად ერთმანეთს უმნიშვნელო თემებზე ესაუბრებიან… აბა მნიშვნელოვანზე რაზე უნდა ილაპარაკონ? ლიტერატურა კრიმინალად ითვლება. წიგნებს წვავენ, მათ მფლობელებს კი აპატიმრებენ ან ფსიქიატრიულ კლინიკებში ამწყვდევენ… მაგრამ არსებობს ცეცხლი, რომლებიც წიგნებს კი არ წვავს, პირიქით – ადამიანების გულებში ინთება და ისე გიზგიზებს, რომ მას ვერაფერი ჩააქრობს… More

Previous Older Entries