ბულბულების გადაფრენა

33385160

ხშირად ვამბობ, რომ მოთხრობების მოყვარული არ ვარ… არც პიესების… უპირატესობას მოცულობით რომანებს ვანიჭებ, თუმცა არც ისე იშვიათად ისეთ კრებულს გადავაწყდები ხოლმე, რომელსაც სიამოვნებით ვკითხულობ და გვერდების რაოდენობას ყურადღებას არ ვაქცევ… ამიერიდან მათ შორისაა “ისპაჰანის ბულბულებიც” – წიგნი, რომელშიც ბევრისთვის ნაცნობი და საყვარელი ნესტან კვინიკაძის რომანები, მოთხრობები და პიესებია თავმოყრილი… More

ლეას საათი

22552684ლეას საათი აწიკწიკდა… მოიქოქა საათი… ეს საათი იმ დღეს მოიქოქა, როდესაც უნგრელმა ლასლო ბაგარმა ფეხი დადგა ქართულ მიწაზე და არა მაშინ, როდესაც ლეა გამოჩნდა… დაიწყო მოძრაობა და აღარ დამთავრდა. სამი საუკუნის მანძილზე ბაგართა მრავალმა თაობამ სცადა აქ დამკვიდრება, “სარფიანად” დაქორწინება და დასაქმება, თუმცა ვერავინ მოახერხა… მას შემდეგ ბევრმა წყალმა ჩაიარა… მეფის რუსეთის მსახურნი საბჭოეთის ბელადებს ამოუდგნენ მხარში, შემდეგ ეროვნულ მოძრაობას “გამოუცხადეს თანაგრძნობა”, სხვადასხვა პრეზიდენტსაც უერთგულეს… თუმცა ლეას საათი მაინც ვერ გააჩერეს… ბაგარების ცხოვრება მაინც არ შეცვლილა – დარჩა ისეთივე “აღვირახსნილი” და დაულაგებელი, როგორც სამი საუკუნის წინათ… ბაგართა სხეული მაინც არაფრით მიიღო ქართულმა მიწამ… ბაგარები მაინც ვერ გახდნენ ისინი, ვინც თავად სურდათ… ისევე როგორც კაშელები… More

ჩვეულებრიობით არაჩვეულებრივი გზა მიწიდან ცამდე

დოკუმენტურ პროზაზე რას ფიქრობთ? პირადად მე მხატვრულ ლიტერატურას ვანიჭებ უპირატესობას, თუმცა თემისა და ავტორის გათვალისწინებით კარგ “non-fiction”-ზეც არ ვამბობ უარს. ამიტომაც გადავწყვიტე ოთარ ჭილაძისა და მუხრან მაჭავარიანის ჩანაწერების წაკითხვა – ეს ორი ადამიანი ხომ განსაკუთრებით მიყვარს… More

სტალინური კულტура

“აუცილებელი” წიგნები რომ არ არსებობს, ამ მოსაზრებას ვეთანხმები და მეტიც – ყოველთვის აქტიურად ვიცავ, თუმცა არსებობს ერთი გამონაკლისი – საბჭოთა ისტორიის თემაზე დაწერილი მხატვრული თუ დოკუმენტური ნაწარმოებები! მართალია, ჩვენი ქვეყანა მრავალჯერ დაიპყრეს და ის ყოველთვის ახერხებდა გათავისუფლებას, თუმცა საბჭოთა ოკუპაცია მაინც განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა. მან ყველაზე მძიმე რამ – მენტალური გადაგვარება – დაგვიტოვა მემკვიდრეობით. სწორედ ამიტომ აუცილებელია ოკუპაციის წლების გაანალიზება (პირველ რიგში – ლიტერატურის “გავლით”) და სათანადო დასკვნების გამოტანა. მერე რა, თუ სახელმძღვანელოებში თითქოს ამოგლეჯილია ისტორიის ეს ნაწილი და ავტორები მხოლოდ გაკვრით ეხებიან ერეკლე II-ის მეფობის შემდგომ ამბებს… ჩვენ ხომ შეგვიძლია, რომ სანამ ამ საქმით დაკავებული ადამიანები საბჭოთა ისტორიის შესწავლის მნიშვნელობას გააცნობიერებენ (იმედი მაქვს, რომ ერთ დღეს ეს აუცილებლად მოხდება), დამოუკიდებლად გამოვიკვლიოთ ეს საკითხი. More

Anything can happen

“-ჰოდა, ამ პატარა ჭიქით სამშობლოს გაუმრაჯოს. ჩვენ გვიხარია, რომ სუფრასთან ამდენ ამერიკელს ვხედავთ. განსაკუთრებით იმიტომ, რომ წინათ მათ პატივი გვცეს – თავიანთ ფართო სუფრასთან მიგვიწვიეს და გულუხვად გაგვიმასპინძლდნენ. ჩვენ ვცდილობდით კარგი სტუმრები ვყოფილიყავით და იმედი მაქვს, ვიყავით კიდეც. ეს ერთი სამშობლოა. მათ გარდა მრავალი სხვადასხვა ეროვნების ადამიანი შევიკრიბეთ აქ – ქართველები, რუსები, ბერძნები, ლატვიალები, ესტონელები, ირლანდიელები – ნამდვილი ერთა ლიგაა. მე ვსვამ ყველას სამშობლოს სადღეგრძელოს და როცა ვხედავ, თუ როგორ მშვიდობიანად ვსხედვართ ერთმანეთის გვერდით, მწამს, რომ მთელი მსოფლიო მოგვბაძავს. ბოლოს და ბოლოს, ეს ხომ ბედნიერი ცხოვრების ერთადერთი გზაა. მაშ ასე – სამშობლოს გაუმარჯოს!
-სიამოვნებით ვსვამ, – ვთქვი მე, – სამშობლოს გაუმარჯოს, სამშობლოს, რომლის იატაკი დედამიწაა, ჭერი კი ზეცა.”

გიორგი პაპაშვილის შესახებ შესაძლოა გსმენიათ. უცხოეთში მცხოვრებ ცნობილ ქართველთა ამბებით დაინტერესებულთათვის მისი და მისი მეუღლის ბესტსელერად ქცეული წიგნი “Anything can happen” კარგადაა ცნობილი, თუმცა ქართველი მკითხველებისთვის რთულად ხელმისაწვდომი გახლავთ. პირადად მე ამ წიგნს (რომლის შესახებაც დათო ტურაშვილისგან შევიტყვე) დიდი ხნის განმავლობაში ვეძებდი და სწორედ მაშინ მივაგენი 1965 წლის ქართულ გამოცემას, როდესაც ყველაზე ნაკლებად ველოდი (ხომ იცით, რომ ყველა წიგნს თავისი დრო აქვს) – თანაც საკუთარ სახლში:) More

ქართული ვნებები

იმპერია ისევ ორსულადაა, ნიუ-ბაბილონელები ისევ ათამაშებენ თოჯინებს, ორპირიდან თბილისისკენ ისევ ქრის ქარი და ფსიქიატრიულიდანაც ისევ მოდის წერილები… აბა რა იქნება, ქართველების ექვსი ვნება ხომ არსად წასულა… ექვსივე ვნება გაფურჩქნულია ჩვენს სულებში, თუმცა მე თუ მკითხავთ, პირველი ორი მაინც განსაკუთრებით “გვხრავს” (იქნებ დანარჩენები სულაც მათგან გამომდინარეობენ)… More

25 თებერვალი

“…მშობელო დედავ, ისევ გაგყიდეს…” – კოლაუ ნადირაძე

25 თებერვალი ერთ-ერთი ტრაგიკული დღეა საქართველოს ისტორიაში, თუმცა არა ერთადერთი. ჩვენი ქვეყანა მრავალჯერ დაიპყრეს და ის ყოველთვის ახერხებდა გათავისუფლებას, თუმცა 1921 წელი მაინც განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა. საბჭოთა ოკუპაციამ ყველაზე მძიმე რამ – მენტალური გადაგვარება – დაგვიტოვა მემკვიდრეობით. სწორედ ამიტომ აუცილებელია ოკუპაციის წლების გაანალიზება და სათანადო დასკვნების გამოტანა. მერე რა, თუ სახელმძღვანელოებში თითქოს ამოგლეჯილია ისტორიის ეს ნაწილი და ავტორები მხოლოდ გაკვრით ეხებიან ერეკლე II-ის მეფობის შემდგომ ამბებს… ჩვენ ხომ შეგვიძლია, რომ სანამ ამ საქმით დაკავებული ადამიანები საბჭოთა ისტორიის შესწავლის მნიშვნელობას გააცნობიერებენ (იმედი მაქვს, რომ ერთ დღეს ეს აუცილებლად მოხდება), დამოუკიდებლად გამოვიკვლიოთ ეს საკითხი. More

სელიმ-ფაშას პროცესი

წინათ თურმე სასამართლო პროცესები მხოლოდ სპეციალურ დაწესებულებებში არ იმართებოდა. ამისთვის კლუბებსა და თეატრებსაც იყენებდნენ (ზოგჯერ სახლებსაც) და თითქოს სრულიად შეუფერებელ ადგილებში ასამართლებდნენ ლიტერატურულ პერსონაჟებსა და ისტორიულ პირებს… დათო ტურაშვილმაც ასეთი პროცესი მოაწყო და სასამართლოს წინაშე წარსდგა სელიმ-ფაშა. More

ელენე დარიანის დღიურები

“…საყვარელ ხელებს მივეცემი, როგორც ნაზ საწოლს,
და შენ დამკოცნი როგორც დედოფალს, ვით მხევალს და ცოლს…” – ელენე დარიანი

რას ფიქრობთ ელენე დარიანის პოეზიაზე? თქვენ შეიძლება მოგწონდეთ მისი ლექსები ან არა, ფიქრობდეთ რომ ე.წ. დარიანული ციკლის ლექსები პაოლო იაშვილის კალამს ეკუთვნის ან სხვათა ავტორობის ვერსიას ემხრობოდეთ… თუმცა ნებისმიერ შემთხვევაში თუ გადაშლით თამთა მელაშვილის წიგნს “აღმოსავლეთით”, არ ინანებთ. More

37-მდე…

“რომ მკითხონ სიკვდილით დასჯა თუ სამშობლოდან განდევნაო, ისევ პირველი მირჩევნია.” – მიხეილ ჯავახიშვილი

1937 წელი… ეს ის თარიღია, რომელიც 1921 (“წითელი” ოკუპაციის) და 1924 (ოკუპაციის წინააღმდეგ მოწყობილი აჯანყების) წლებთან ერთად სისხლის ასოებით ჩაიწერა საქართველოს ისტორიაში (ძალიან სამწუხაროა, რომ ისტორიის სწავლებისას საბჭოთა ეპოქა მხოლოდ მოკლედ და მშრალად განიხილება. არადა, მნიშვნელობიდან გამომდინარე, ცალკე საგნადაც უნდა იყოს გამოყოფილი). დიდი ტერორის თემით დაინტერესებულებს მოგეხსენებათ, რომ რეპრესიები ამ წელს არც დაწყებულა და არც დასრულებულა, თუმცა ჩვენთვის პოლიტიკურ დევნასთან ასოცირდება. ალბათ იმიტომ, რომ 1937 წელი უამრავი ჩვენთვის საყვარელი ადამიანის (მათ შორის მიხეილ ჯავახიშვილის, ტიციან ტაბიძის, პაოლო იაშვილის და სხვების) ამქვეყნიდან წასვლის თარიღი გახდა… More

Previous Older Entries