რუსული ნოველა

“მოდით, დავლიოთ რუსული ლიტერატურის სადღეგრძელო! ამ ერს დიდებული არაფერი შეუქმნია, ლიტერატურისა და საიდუმლო პოლიციის გარდა.” – ვასილი აქსიონოვი (“მოსკოვური საგა”)

ალბათ დამეთანხმებით, რომ ყველა ქვეყნის ლიტერატურას თავისი განუმეორებელი ხიბლი ახლავს თან. გემოვნების შესაბამისად ყველას აქვს ფავორიტი “ლიტერატურული” ადგილები (მაგალითად, ჩემთვის ნომერი პირველი ამერიკაა), თუმცა არის რამდენიმე ქვეყანა, რომელსაც ბიბლიოფილებისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. მათ შორისაა რუსეთიც, რომელიც თუ რამით მოიწონებს თავს (ვასილი აქსიონოვი ტყუილად არაფერს ამბობდა), სწორედაც რომ ლიტერატურით… More

Advertisements

პავიჩი ქართულად

მილორად პავიჩი უცნაური კაცია… ძალიან უცნაური კაცი… ამას ჯერ კიდევ მაშინ მივხვდი, როცა “ქარის შიგნითა მხარე” წავიკითხე, თუმცა მისი “უცნაურობა” კიდევ უფრო ღრმა ყოფილა, ვიდრე მეგონა. რატომ? ახლავე გიამბობთ. More

ჩემი საყვარელი ორეული

არსებობს წიგნები, რომლებზეც დაუსრულებლად შეიძლება საუბარი… არსებობს წიგნები, რომლებზეც ვერ ვსაუბრობთ, რადგან მათში არაფერია განსაკუთრებული… თუმცა არსებობს ისეთი წიგნებიც, რომელთა შესახებ რაიმეს თქმა სულ სხვა მიზეზით გვიჭირს – მათში უმთავრესი შინაარსი, რთული ალუზიები და მოულოდნელი წიაღსვლები კი არა, ემოციაა… ზუსტად ასეთი წიგნია ნინო ხარატიშვილის დიდებული (ჩემთვის ეს ასეა და ამიტომ არ მოვერიდები ასეთ შეფასებას) ნაწარმოები “ჩემი საყვარელი ორეული”… More

ადამიანები, რომლებიც იცინიან

ლაშა თაბუკაშვილს, როგორც დრამატურგს, ალბათ ყველა იცნობს. შეიძლება მისი პიესები ყველას არ ჰქონდეს წაკითხული, თუმცა “მერე რა, რომ სველია სველი იასამანი” და “დარაბებს მიღმა გაზაფხულია” თეატრის მოყვარულებისთვის ცნობილი და საყვარელი სპექტაკლებია. სწორედ ამიტომ არსებობდა იმის საფრთხე, რომ მისი რომანი ერთგვარი იმედგაცრუება აღმოჩნდებოდა მკითხველებისთვის, მაგრამ შედეგმა ყოველგვარი ეჭვი აღკვეთა – “ინტელექტის” მიერ გამოცემული რომანი თითქოს ორმაგად საინტერესოც კი გამოდგა… More

გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის ანუ ქართული ამბები

“ამ წიგნში მკითხველის მოსატყუებლად საკენკი არ ჰყრია, არც მხსნელი ძაფია სადმე გამობმული, არც თავსატეხია ამოსახსნელი. მასში მხოლოდ და მხოლოდ გულწრფელობაა, კაცის უაზრო, ძალდაუტანებელი თავგადასავალი, როცა იგი – არავინაა, როცა იგი – არაფერია, როცა – თვითონაა.” – ბესიკ ხარანაული

გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმისო… ჯერ კიდევ როდის დაწერა ეს შოთა რუსთაველმა (მართალია, შემდეგ უზარმაზარი ტექსტი მოაყოლა, მაგრამ ეს სხვა თემაა:)) და მართალიც აღმოჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ პირადად მე ვრცელ ნაწარმოებებს ვანიჭებ უპირატესობას, უნდა ვაღიარო, რომ ხშირად კარგი მოთხრობა წარუშლელ შთაბეჭდილებას ტოვებს მკითხველებზე და იქნებ სჯობს კიდეც ასეულობით გვერდზე გაშლილ რომანს… მაგალითისთვის თუნდაც ბესიკ ხარანაული და ზაალ სამადაშვილი შეგვიძლია განვიხილოთ… More

ლეას საათი

22552684ლეას საათი აწიკწიკდა… მოიქოქა საათი… ეს საათი იმ დღეს მოიქოქა, როდესაც უნგრელმა ლასლო ბაგარმა ფეხი დადგა ქართულ მიწაზე და არა მაშინ, როდესაც ლეა გამოჩნდა… დაიწყო მოძრაობა და აღარ დამთავრდა. სამი საუკუნის მანძილზე ბაგართა მრავალმა თაობამ სცადა აქ დამკვიდრება, “სარფიანად” დაქორწინება და დასაქმება, თუმცა ვერავინ მოახერხა… მას შემდეგ ბევრმა წყალმა ჩაიარა… მეფის რუსეთის მსახურნი საბჭოეთის ბელადებს ამოუდგნენ მხარში, შემდეგ ეროვნულ მოძრაობას “გამოუცხადეს თანაგრძნობა”, სხვადასხვა პრეზიდენტსაც უერთგულეს… თუმცა ლეას საათი მაინც ვერ გააჩერეს… ბაგარების ცხოვრება მაინც არ შეცვლილა – დარჩა ისეთივე “აღვირახსნილი” და დაულაგებელი, როგორც სამი საუკუნის წინათ… ბაგართა სხეული მაინც არაფრით მიიღო ქართულმა მიწამ… ბაგარები მაინც ვერ გახდნენ ისინი, ვინც თავად სურდათ… ისევე როგორც კაშელები… More

ჩვეულებრიობით არაჩვეულებრივი გზა მიწიდან ცამდე

დოკუმენტურ პროზაზე რას ფიქრობთ? პირადად მე მხატვრულ ლიტერატურას ვანიჭებ უპირატესობას, თუმცა თემისა და ავტორის გათვალისწინებით კარგ “non-fiction”-ზეც არ ვამბობ უარს. ამიტომაც გადავწყვიტე ოთარ ჭილაძისა და მუხრან მაჭავარიანის ჩანაწერების წაკითხვა – ეს ორი ადამიანი ხომ განსაკუთრებით მიყვარს… More

37-მდე…

“რომ მკითხონ სიკვდილით დასჯა თუ სამშობლოდან განდევნაო, ისევ პირველი მირჩევნია.” – მიხეილ ჯავახიშვილი

1937 წელი… ეს ის თარიღია, რომელიც 1921 (“წითელი” ოკუპაციის) და 1924 (ოკუპაციის წინააღმდეგ მოწყობილი აჯანყების) წლებთან ერთად სისხლის ასოებით ჩაიწერა საქართველოს ისტორიაში (ძალიან სამწუხაროა, რომ ისტორიის სწავლებისას საბჭოთა ეპოქა მხოლოდ მოკლედ და მშრალად განიხილება. არადა, მნიშვნელობიდან გამომდინარე, ცალკე საგნადაც უნდა იყოს გამოყოფილი). დიდი ტერორის თემით დაინტერესებულებს მოგეხსენებათ, რომ რეპრესიები ამ წელს არც დაწყებულა და არც დასრულებულა, თუმცა ჩვენთვის პოლიტიკურ დევნასთან ასოცირდება. ალბათ იმიტომ, რომ 1937 წელი უამრავი ჩვენთვის საყვარელი ადამიანის (მათ შორის მიხეილ ჯავახიშვილის, ტიციან ტაბიძის, პაოლო იაშვილის და სხვების) ამქვეყნიდან წასვლის თარიღი გახდა… More

დოქტორი ფაუსტუსი

shop_product_image_136223[1]გიყვართ მუსიკა? არა, ამ შემთხვევაში უბრალოდ მუსიკის მოსმენას არ ვგულისხმობ. იმისთვის, რომ თომას მანის გმირს – კომპოზიტორ ადრიანს – ცოტათი მაინც გაუგოთ, მუსიკაში ღრმად უნდა ჩაიხედოთ. სხვა შემთხვევაში ძალიან გაგიჭირდებათ მასთან ურთიერთობა, თუმცა დასასრულს აუცილებლად იფიქრებთ, რომ ამდენი დრო ამაოდ არ დაგიკარგავთ. თქვენ გაიცნობთ გენიალურ, მაგრამ ამასთანავე ამოუცნობ ადამიანს, შეიგრძნობთ მუსიკის ჭეშმარიტ არსს და კიდევ ერთხელ ჩახედავთ თვალებში მეფისტოფელს, კიდევ ერთხელ განიცდით ფაუსტის ტრაგედიას და, რაც მთავარია (ჩემი მოკრძალებული აზრით, რა თქმა უნდა), დიდი გერმანელის თვალით დაინახავთ გერმანიის დაცემას. თქვენს თვალწინ ფაშისტური გერმანია და “სულგაყიდული” ადრიანი ერთად აღზევდებიან და ერთად გადაიჩეხებიან უფსკრულში. თქვენ მოისმენთ “დოქტორი ფაუსტუსის ტირილს” და კიდევ ერთხელ დარწმუნდებით, რომ ჰერ თომასი შეუდარებელი მწერალია. More

ისევ ჰერტა…

ჰერტა მიულერი მაგარი ქალია, ძალიან მაგარი ქალი. თავად ეს სიტყვა არ უყვარს, თუმცა მისი შეფასებისას სხვა ეპითეტს უბრალოდ ვერ ვპოულობ. სხვაგვარად ვერ ვახასიათებ ქალს, რომლის კალამმაც შექმნა ესსების ეს კრებული და კიდევ რამდენიმე წიგნი, რომლებიც მუდამ ერთი თემის გარშემო ტრიალებს (ზოგს ეს მინუსად მიაჩნია, მე კი ღირსებად ვუთვლი). ჰერტა მუდმივად გვახსენებს ეპოქას, როდესაც მეფე იხრებოდა და SWEDEN NOBELკლავდა, სამშობლო ვაშლის კურკას ჰგავდა, მელა მონადირე იყო, სუნთქვის საქანელა ირწეოდა და გულებში მხეცი ბუდობდა. ის სულ საკუთარ განცდებზე გვიყვება – საკუთარ ბავშვობაზე, ცხოვრებაზე ჩაუშესკუს რეჟიმის პირობებში, ემიგრაციაზე… სწორედ ამ გულწრფელობის ბრალია, რომ ჰერტა წიგნის ფურცლებიდან ასეთი ახლობელი ჩანს… სწორედ ამიტომაა, რომ “განმეორებადობის” მიუხედავად, ის მაინც მაგარი მწერალია… და მაგარი მოქალაქე, მაგარი ადამიანი… More

Previous Older Entries